( 1 ) خانوادهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در شب وفات آن حضرت ، چشمى بىخواب داشتند و دردها و پريشان خاطريها آنان را در بر گرفته بود . ( 2 ) امام صادق عليه السّلام ميزان پريشانى و تأثر آنان را چنين بيان فرموده : « هنگامى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله وفات يافت ، اهل بيتش شب را در حالى به صبح رساندند كه گويى نه آسمانى بر آنها قرار داشت و نه زمينى در زير پاى آنان بود ، زيرا آنها هدف انتقامجويى نزديكان و دورتران بودند . . . » « 1 » . ( 3 ) امام حسين عليه السّلام در سن و سال خردسالى از اين محنت بزرگ ، رنج برد و ابعاد آن را دريافت و اينكه چه مصيبتهايى را در بر داشت كه خانواده‌اش از آنها رنج مىبرد . و نيز آن حضرت با فوت جدّش ، آن عطوفتى را از دست داده بود كه آن حضرت ، فراوان در حق وى به كار مىبرد . همچنين اندوه و سوگ عظيمى كه با مرگ پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله بر پدر و مادرش وارد شده بود ، او را به سختى مىآزرد و اندوهى جانكاه بر قلبش وارد ساخت و احساسات و عواطفش را در بر گرفت . ( 4 ) پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به سوى بهشت موعودش رفت در حالى كه عمر امام حسين عليه السّلام بنا به گفتهء مورخان ، شش سال و هفت ماه بوده است « 2 » و در آن مرحله ، همهء مظاهر شخصيتى وى تكامل يافته و حقيقت حوادث را شناخته بود و اينكه آن قوم چه برنامه‌هاى هولناكى براى دور ساختن خلافت از اهل بيت عليهم السّلام ترتيب داده بودند آنجا كه جنازهء پيامبرشان را بىاعتنا رها كرده به اختلاف بر سر حكومت و جنگ بر سر قدرت پرداختند . آن حوادث ، طبيعت حال جامعه و ديگر مشخصات و جهت‌گيريهاى آن را به وى شناساند تا آنجا كه آن

--> ( 1 ) بحار الانوار ، 59 / 194 باب وفات پيامبر . ( 2 ) منهاج السنّة ، 5 / 45 و در آن آمده است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله درگذشت در حالى كه حسين ، هفت سال تمام نداشت .